donderdag 8 december 2016

Texelhopper (2)

"Ga jij maar weer aan je blog werken, je hebt nu toch even niks aan mij," zei Klaaske vanochtend, de slaap uit haar ogen wrijvend.
Maar toen ik hier weer achter het scherm zat, vroeg ik me af: "Maar wat hebben lezers aan mijn blog?"

De Eierlandse Duinen bij zonsondergang [klik om te vergroten]

Vanochtend vroeg stond ik weer op 'mijn' uitzichtsduin, twee minuten lopen van ons huisje op 'Landal Sluftervallei'. In het oosten tekende zich de dag af met een rossige vlek aan de einder. Over de duinen, richting zee, flakkerden tweemaal per tien seconden de lichtbundels van vuurtoren Eierland, op de Noordkaap van Texel. Beneden lag het vakantiepark, met lichtsnoeren langs de gevels van de Centrum gebouwen. Boven mij prijkten nog sterren aan de nu bleker wordende ochtendhemel.
Het was m'n laatste klim naar het duin, morgen reizen we weer af, richting Amsterdam.

Wij zijn al duizenden jaren gewend de aarde te exploiteren - en nu moeten wij, binnen een limiet van enige tientallen jaren, met haar leren samenwerken. Hoe zal ons leven er straks uitzien, nu het tijdperk van het 'Nut' ten einde snelt?
Texel was in vorige eeuwen nog een wingewest, evenals het aan het spel van de zee overgeleverde Eierland. Dat was toen nog een eiland, los van Texel, waar zeevogels hun eieren legden in eindeloze kolonies. In die tijden werden daar per jaar 60.000 eieren 'geoogst', die naar Amsterdam gingen om er beschuit van te maken...
Nu maakt Vogelbescherming in deze contreien de dienst uit - maar welk 'nut' hebben onze gevederde vrienden, nu eieren rapen verboden is? En welk 'nut' heb ik als ik naar ze kijk, en van hen geniet - welk 'nut' heeft de Homo Ludens?

Of wordt er iets heel anders van ons verwacht?
Zoals Maarten Houtman dichtte:
Dat je je bewust wordt
wat áchter al dat komen en gaan
werkt
terwijl het steeds er is
onvergankelijk er is –
en zich bewust wordt
van alles wat gebeurt.

Jij bent één van die ogen en oren
in het onvoorstelbaar grote gebeuren,
het gaat erom
dat je je ogen open hebt
en je oren open
en je ziel geopend
voor wat er gebeurt.
Dan hoef je je geen zorgen te maken
je zult vanzelf doen wat nodig is.
Daarvoor heb je het oordeel van een ander,
de goedkeuring of de afkeuring
niet nodig, dat dóe je.
Net zoals je hand naar het kopje beweegt
wat je wilt oppakken om uit te drinken,
zó vanzelf
zonder enige bedenking,
zoals je een kopje oppakt
zo is het leven wat je leeft.
Maarten Houtman, De ziel zingt in aandacht

woensdag 30 november 2016

Texelhopper (1)

Klaaske aan zee, op een verlaten strand bij Paal 28, Texel 28 november 16u36
[klik om te vergroten] 

Vijfentwintig jaar geleden - Klaaske en ik woonden nog op 'Hobbitstee', aan de Binnenkant in Amsterdam - vatte ik het plan op om te gaan joggen. Die zesendertig vierkante meter woonboot was op den duur wat aan de krappe kant voor twee personen... Ik moest m'n energie 'kwijt', zoals dat heet.

Ik was al een aantal jaren op vertrouwde voet met Maarten Houtman, en hij waakte ook over mijn lichamelijk welzijn. "Wat je ook kunt proberen is snelwandelen," zei hij toen ik mijn voornemen kenbaar maakte, "dat heeft als voordeel boven hardlopen dat je niet met elke stap met je hele gewicht op één knie terechtkomt. Het spaart dus je knieën."
Ik was heel verrast dat hij over dit soort zaken ook ideeën had. Maar het leek me een zinnig advies en ik volgde het op. Zo heb ik me een tijdje met korte, snelle passen door de stad gerept, en na onze verhuizing naar Noord jarenlang door de polders van Waterland. Met het veilige gevoel dat ik me zo zonder veel risico uit kon leven.

Toen ik in 2007 geleidelijk aan op shaken overschakelde, had ik m'n knieën al die jaren dus bewust gespaard. Ik kon onbevangen aan het shaken slaan.
Shaken betekende ook een overgang van energie 'kwijtraken' naar een bewuste omgang met energie. Maarten heeft me, toen ik nog jogde, één keer gezegd "dat dat niet voldoende was" als oefening - hij drong nooit aan. Maar ik begreep wel degelijk wat hij bedoelde. Ik was dan ook heel blij toen ik het shaken aangereikt kreeg ... op voorspraak van hem. Eindelijk kon ik dan vooruit met een eigen, inhoudelijke oefening! Stilzitten is nooit mijn sterkste kant geweest...

Na negen jaar shaken ben ik me inmiddels zeer bewust geworden van m'n knieën, en merk soms dat ik ze toch overbelast. Dan neem ik gas terug, varieer de beweging of sta een tijdje stil op m'n voeten - je wordt je steeds meer bewust dat je lichaam eindig is en dat je er zuinig op moet zijn.

Ik maakte vandaag in de avondschemering een wandeling door de duinen, niet ver van ons huisje hier op Texel, en moest aan het advies denken wat Maarten me toen gaf. Ook nu is hij nog altijd dichtbij.


donderdag 3 november 2016

Dhafer Youssef in het Concertgebouw - een sufi met een onorthodoxe boodschap

Aaron Parks, piano; Dhafer Youssef, oed; Ben Williams, bas; Justin Faulkner, drums
tijdens het concert 'Diwan Of Beauty And Odd' gisteren in het Concertgebouw
[foto Ingrid Bakker - klik voor vergroting]

Na een jarenlang verblijf in Wenen is jazzmusicus, oed speler en zanger Dhafer Youssef teruggekeerd naar zijn geboorteland Tunesië. Wij hier zijn niet langer het centrum van de wereld...
Maar Youssef stelde voor zijn nieuwe album Diwan Of Beauty And Odd – waar hij gisteravond in het Concertgebouw uit speelde – wel in New York een geheel nieuwe crew samen: Aaron Parks, piano; Ben Williams, bas; Mark Giuliana, drums en Ambrose Akinmusire, trompet (was er gisteren niet bij).
"Een droombezetting," zegt jazz recensente Vera Vingerhoeds, "zij voegen een enorme kracht toe; het zijn dan ook niet de minsten die hier meespelen: zeker Mark Giuliana zorgt voor een hechte groove en power in veel stukken." (in plaats van Giuliana speelde gisteren Justin Faulkner, die er ook mocht wezen...).
Vingerhoeds begint haar recensie van het album Diwan Of Beauty And Odd als volgt:
De kracht van de weemoed
Dhafer Youssef staat bekend om zijn indringende manier van zingen, zijn weemoedige melodieën, zijn crossover van arabische muziek en jazz en zijn samenwerkingen met vele andere musici in Europa. In zijn muziek versmelten jazzimprovisaties en klassieke Arabische muziek.
Youssefs muziek wortelt in de spirituele soefi-traditie, maar hij heeft altijd opengestaan voor muziek uit andere hoeken, zoals jazz, rock en elektronica.
 Maar of hij nu met arabische musici of jazzmusici werkt; rock, electronica of jazzelementen in zijn muziek stopt: de weemoed van de traditionele sufimuziek en de melancholie in zijn stem zijn er altijd.


Als je na een concert de volgende ochtend blij wakker wordt, weet je zeker dat er een (muzikaal) wonder is geschied... De primal scream van Dhafer Youssef in het Concertgebouw, zijn stralende aanwezigheid, humor en opgewektheid – het voelt als een vonk van de oerenergie.
In bovenstaande trailer lees je: "His music is an expression of the love of living".
Dat deed me denken aan "l'Amour de la vie", het album van Arthur Rubinstein wat destijds zo'n diepe indruk op me gemaakt heeft. Hier de link naar de gelijknamige documentaire die François Reichenbach maakte ter gelegenheid van Rubinstein's 70e verjaardag: L'amour de la Vie (The Love of Life)

Het optreden van Dhafer Youssef vond plaats in het kader van de eerste editie van het Ud Festival, waar de Arabische luit (de oed) centraal staat. Voor de pauze werden we zo verrassenderwijs vergast op een zeer melodieus oud kwartet én op het – traditionele – Amsterdams Andalusisch Orkest, dat het Festival organiseerde.

Tenslotte een preview van Diwan Of Beauty And Odd, het nieuwe album van Dhafer Youssef, dat ik gisteravond kocht en nog ga beluisteren.




vrijdag 9 september 2016

Dhafer Youssef Quartet - Les Ondes Orientales

Terug van vakantie...
...hebben we ons in onze huiskamergroep gedompeld in de heerlijkheden van het leven. Er te mogen zijn, elkaar te mogen beleven, ieder in zijn of haar wereld, elkaar toch te kunnen bereiken...

Ook de muziek speelde daarin mee.
Dhafer Youssef weet je hart te raken, omdat hij met zijn hart speelt - in bijna letterlijke zin. Hij speelt met zijn lichaam, gebruikt zijn stem als instrument. Zoals ook zijn muzikanten "spelen met hun lichaam" - zie de pianist hieronder in 'Les Ondes Orientales' springen en dansen op zijn pianokrukje, de bassist zijn bas omarmen, de drummer zijn bekken strelen...
Het goddelijke instrument van ons lichaam, dat wij zo primitief bespelen, er bij voortduren als wilden mee omspringen...

Het was woensdagavond ook weer heerlijk de vloer te ontdekken, die al shakend met je voeten af te tasten, op die hemelse muziek - waar de mens zwijgt, is god...
Hieronder straks 'onze' muziek.

Eerst dit fenomenale concert, waarin Youssef en de zijnen de sterren van de hemel spelen - hun laatste album: Birds Requiem (2013), moest toen nog komen.
Het nummer Les Ondes Orientales ('Oosterse golven') is afkomstig van het album Abu Nawas Rhapsody uit 2010. Luister naar het Dhafer Youssef Quartet, live tijdens Jazz Sous Les Pommiers (13/05/2010):



Hierbij een recensie van dit optreden van www.last.fm, met details over de musici:
"Les Ondes Orientales" slowly builds in intensity, leading to a solo section for Armenian-born pianist Tigran Hamasyan that, following Youssef's ascendant vocals, turns to modal territory—the pianist's inside/outside playing creating some fierce tension and release, bolstered by Canadian bassist Chris Jennings and American drummer Mark Giuliana, who lights a serious fire underneath the group.
Op 2 november staat Dhafer Youssef in het Concertgebouw, met geheel nieuw ensemble uit de New Yorkse jazz scene. Komt dat zien!

Tot slot de shake muziek van de week: Sparkling Truth, van het album 'Digital Prophecy' uit 2003. Youssef verkeerde toen nog helemaal in de Noorse jazz scene, met Eivind Aarset, Dieter Ilg, Rune Arnesen, Ronu Majumdar, Bugge Wesseltoft en Jan Bang:




zondag 14 augustus 2016

Shaken (5)

“Blijf met je voeten op de aarde,” zeg ik vaak tegen mezelf, “dan gaat alles goed.”

Nu roept het balkon dat ik daar moet zijn.
Het is een stille nacht, de volle maan is achter het belendende flatgebouw verdwenen. Wel is er de zachte zindering van de stad.

Hier op mijn scherm, met het bureaublad van de legendarische ‘NASA-Apollo8-Dec24-Earthrise’, steekt de aarde als een blauwe, bewolkte maan af tegen het zwart van de oneindige ruimte.

Altijd weer terug naar de aarde, als een mot die danst om een lamp.
En waarom danst hij?
"Om niet voort te gaan te maffen in geloof, maar wakker te zijn" – to be awake, or not to be.


Het wakend oog van de aarde [klik om te vergroten]

zondag 5 juni 2016

Waterdier

Ik ben geboren in Oog in Al, niet ver van het Amsterdam-Rijn kanaal. Later speelde ik langs de Hollandse IJssel – de dorpsjeugd noemde me 'Hein de kikker', omdat ik wars was van hun wrede spelletjes. M'n verdere jeugd woonde ik in Nijmegen, stad aan de Waal, en ik heb vervolgens in Amsterdam dertig jaar op een boot gewoond in de Oude Waal.
Kortom, je zou zeggen: die Hein is een echt waterdier...
Maar niets is minder waar. Zwemmen kon ik nauwelijks, aan watersport heb ik nooit gedaan, zelfs geen bootje bij de ark. Wel was ik altijd dol op de zee en het strand – en dat ben ik nog steeds. Wat was ik blij toen ik, na een rondreis over het Chinese vasteland, bij Hong Kong eindelijk de zee zag: "Thalassa, Thalassa!" juichte het in me.

De HZ1 spreidt zijn vleugels... [klik om te vergroten]

De laatste jaren heb ik aan boord van 'De Vrijheid' van schipper Ingrid Bakker leren genieten van het doorklieven van het water, van de hoge luchten en het platte nat van de Loosdrechtse plassen.
Gisteren was ik met Ingrid mee naar het jaarlijkse uitstapje van de Vereniging Botterbehoud, dit jaar met het Gooise Huizen als uitvaarthaven.
Toen ik aankwam zag ik ze daar liggen, met hun neus tegen de kade, een indrukwekkend rij houten gevaarten – kuipen bijna – met de mast van een reusachtige Zweedse spar. Mijn oog viel direct op de Huizen Eén – HZ1, mijn initialen – ik wist gelijk: dit wordt mijn boot!
Ze droeg het bouwjaar 1901 en de naam van Margot Schaap, dochter van de Huizense botterbouwer, van wiens helling ooit 200 van deze schepen te water werden gelaten.

Lunchpauze, met de de rest van de vloot langszij [klik om te vergroten]

Met elf passagiers en drie bemanningsleden voeren we uit over het IJsselmeer, dat aanvankelijk glad was. Maar al gauw werden de reusachtige, bruine zeilen gehesen – wat op de boot groot alarm betekende. Men ontvouwde het doek, rende met gieken en ra's, trok aan de touwen en paste de gaffel in de mast. En ik maakte me klein, aan de rand van de kuip, mét zwemvest...
Maar, hm..., ik heb ook nog aan het roer gestaan, voelde me even schipper naast God ... weliswaar niet zonder commentaar van de aardse schipper, ik was niet koersvast – maar dat hoor ik m'n hele leven al. Altijd dezelfde...

Hollandse taferelen [klik om te vergroten]

Ik woon nu twintig jaar op de vaste wal – maar wel aan de rand van Waterland...
Toch ben ik me sinds gisteren een beetje meer 'Hollands' gaan voelen, waterlander – met terugwerkende kracht. Voor m'n geestesoog trekken al die historische doeken voorbij, zeegezichten, redes van steden, varende schepen, het lage land bij de zee...
Water, water, water...

De 'muziek van de week' – ook langs het water – is het prachtige themanummer van het album Vague van oed speler Anouar Brahem. Brahem op zijn allermooist...
Daarna het even ontroerende Vague var., van de cd Le voyage de Sahar.


Klik na de start op ‘YouTube’ om de video's op volledig scherm te bekijken




zondag 29 mei 2016

De oed van Abou-Khalil

Dankzij Jeltje Musch zijn we weer een oed-speler rijker: de uit Libanon afkomstige Rabih Abou-Khalil, die het instrument vanaf z'n vierde jaar had leren bespelen – dat is daar een beetje zoals wij hier onze kinderen naar pianoles sturen. Khalil ontvluchtte in 1978 de niets ontziende burgeroorlog in Libanon en vond onderdak in München, waar hij een klassieke opleiding fluit volgde. Van daaruit zag hij de mogelijkheid zijn oed-achtergrond in de Westerse muziek te integreren. Hij zocht vervolgens de jazz scene op, zoals die beide Tunische oed-grootheden Anouar Brahem en Dhafer Youssef na hem ook deden.
Ook bij Rabih Abou-Khalil levert deze clash of cultures verrassende, warme muziek op, waarin, ondanks de schwung, zijn Arabische oorsprong sfeerbepalend blijft en als een geheimzinnig accent met je meereist. Op latere video's zie je dat hij zijn oed steeds meer als gitaar gaat bespelen.

Luister eens naar de animerende Lewenski March, waarin ook Abou-Khalil's vaste kompaan, tuba speler Michel Godard is te horen. Als je je in dit koper-geweld als oed-speler weet te handhaven, moet je wel van goeden huize zijn...



Omdat we Rabih Abou-Khalil meer tegen zullen komen – ik heb inmiddels vijf plaatjes van hem gereserveerd bij de OBA – wat meer details.
Er is om te beginnen zijn wondermooie website: www.rabihaboukhalil.com. Klik en zie hoe de kameel – die uit Arabische schrifttekens of arabesken is opgebouwd – één voor één zijn vrachtjes aflegt en daarna ontspannen met koptelefoon op meedeint met de muziek...
Abou-Khalil blijkt ook een begenadigd beeldend kunstenaar te zijn, getuige alle prachtige covers in Oosterse sfeer die hij voor zijn albums bij platenlabel Enja Records ontwierp. De kameel keert terug op de cover van het album Blue Camel:


[klik om te vergroten]


Hieronder de 'shake-muziek van de week', het gelijknamige nummer van de cd Bukra (1994) – 'Bukra' betekent volgens nl.urbandictionary.com 'Arabic for tomorrow, often used in the same manner as the Spanish "mañana"'.





zondag 17 april 2016

Silence out loud

De blog-auteur voor Airscape van JCJ Van der Heijden (2005), venster op de
‘planetaire stilte, de soevereine stilte van de sferen’ (foto Emilie van de Raa)
[klik om te vergroten]

wat is er in de wereld nog echt
behalve de stilte der sferen
waar zon, maan en sterren
onze blik ontmoeten

o maan, je bent zo ver weg
voor mijn reikend verlangen
je bent voor een sterfelijk wezen
zo wezensvreemd

‘wat is er écht in je leven,
dat is waar meditatie over gaat’
de zon, maan en sterren
die onze blik ontmoeten

Schrijver Joost Zwagerman (1963-2015) werkte twee jaar aan een tentoonstelling rond het thema ‘stilte’, die hij de titel Silence out loud meegaf (vrij vertaald: Schreeuw het uit in stilte). Een paar maanden voor de opening - de tentoonstelling was rond, Zwagerman had zelf stad en land afgereisd om kunstwerken bijeen te brengen - pleegde hij zelfmoord.
Niet alleen de betrokkenen, maar heel kunstminnend Nederland was geschokt.
Kees Wieringa, directeur van museum Kranenbugh in Bergen, waar de tentoonstelling is ingericht, gaf het volgende, moedige, commentaar: “Wij betreuren het zeer dat Joost niet de verlangde stilte vond om zijn leven te kunnen aanvaarden. Wij wensen zijn geliefde, kinderen, familie en vrienden alle kracht en troost toe.”

Maar men besloot de tentoonstelling door te zetten, als hommage aan Zwagerman.
Ik heb daar uiteindelijk dankbaar gebruik van gemaakt, ik ben er drie keer langs geweest en heb genoten van de keuze van Joost.

Hendrik Kerstens, Bag [‘geïnspireerd door de stilte in het werk van Vermeer’]
[klik om te vergroten]

Toch blijft de titel ‘Silence out loud’ intrigeren, zeker na Zwagerman's zelfgekozen dood.
In zijn artikel ‘De immense intensiteit van stilte’ (NRC, 12 december 2015) vertelt recensent Daan van Lent dat Wieringa en Zwagerman een gezamenlijke liefde bleken te hebben voor het werk van fotograaf Sannen Sannes. Wieringa hierover:
“Sannes is in 1967 tegen een boom gereden met drie fotomodellen in zijn auto. Joost was gefascineerd door het geluid ná zo’n klap. Dat deed hij na door hard met zijn vuist in zijn hand te slaan. En de stilte daarna te laten klinken. Zo ontstond het idee om een ‘gewelddadige tentoonstelling’ aan stilte te wijden. Bij stilte denk je aan sereniteit, maar dit is een luidruchtige stilte. Joost kwam direct met de titel: Silence out loud. Ook het openingsbeeld had hij al voor ogen: een still uit de video Relation Work & Detour, waarin Marina Abramovic en Ulay schreeuwend tegenover elkaar staan.”
Dan vraag je je af: was de stilte waar Zwagerman naar verlangde, misschien de vrede van de dood, als verlossing van een leven dat door hem als gewelddadig ervaren werd...

Als muzikale expressie van ‘stilte’ heb ik voor 4'33" gekozen, een compositie van John Cage, uitgevoerd door Reinbert de Leeuw tijdens DWDD van 13 dec 2010. Weliswaar verzuipen die 4½ minuut stilte bijna in het spraakwater van Matthijs van Nieuwkerk en Reinbert de Leeuw zelf, maar het doet Jan Mulder na afloop toch verzuchten: “Ik ben blij dat ik dit heb mogen meemaken...”
Kijkcijfer-expert René van Dammen vertelde onlangs dat, waar de kijkcurve meestal een flinke deuk krijgt als de actie op het scherm stokt, deze uitzending na een korte neergang het omgekeerde effect liet zien, waarbij vooral jongere kijkers weer waren gaan kijken.
Zouden ouderen zo slecht tegen stilte kunnen?



Silence out loud is nog tot 12 juni te bezichtigen in Museum Kranenburgh in Bergen.

donderdag 14 april 2016

Vijlens dagboek (slot)

De Limburgse heuvels deden me de zee even vergeten

Heimwee

Mist trekt over land, contouren vervagen
nog even en ik mag weer naar zee
om het onverschillige land te vergeten
door generaties doorploegd en bezeten

De heuvels deden de zee even vergeten,
ik shake hier offshore, weg van de kust
ver weg van het geluid van de branding
alleen onder de sterren, moederziel alleen




Het tweede deel van het Desert Blues Project uit Mali, met het Toeareg vrouwen-ensemble Tartit uit Timboektoe.

zaterdag 9 april 2016

Vijlens dagboek (5)

Shakend op het terras, onderweg naar Timboektoe...

Bewustzijn

Alleen onder de sterren
zou ik geen stap kunnen zetten
als gij in uw grote wijsheid
mij niet bij de hand nam
mij in mijn onwetendheid onderwees
er is niets wat ik zonder u doen kan.

Ben ik dat? Ik herken mezelf niet...
Gij weet wel beter.
Ge hebt de korrels geteld aan het strand
de sterren gevormd met uw hand
de mens geschapen naar uw beeld
maar gij blijft het grote mysterie.

Timboektoe ligt nu midden in de woestijn, 13 km ten noorden van de Niger

We waren de vorige keer in Timboektoe beland. Hoe nu verder?
We gaan op weg naar Bamako, hoofdstad van Mali!
We volgen de Route National 6. De afstand is 1.008 km, de rijtijd 13,5 uur. Direct ten zuiden van Timboektoe steken we bij Kabara in een half uur met de pont de Niger over.

In Bamako aangekomen, duiken we in de muziek van het Desert Blues Project.
We kwamen de naam 'Desert Blues' al eerder tegen, voor die fantastische verzameling Afrikaanse muziek in drie albums, totaal 6 Cd's.
Hier is Desert Blues een muziekproject met Habib Koité, Afel Bocoum en het Toeareg vrouwen-ensemble Tartit uit Timboektoe. Het project brengt de uiteenlopende muzikale roots van het Afrikaanse land bijeen en strijdt voor een vreedzaam en verenigd Mali.
Regisseur Michel Jaffrennou slaat in de film Desert Blues Musikprojekt aus Mali zijn bonte dagboek open en nodigt de kijker uit voor een fantastische reis naar het hart van Mali. Arte TV maakte er twee video's van, waarvan de eerste hieronder staat (en onderstaande tekst aan ontleend is), de tweede volgt later.

Alle aan Desert Blues deelnemende muzikanten zijn dichters. Ze bespelen traditionele instrumenten, zoals:
- tinde (Touareg trommel);
- tehardant (driesnarige luit, door mannen bespeeld);
- balafoon (soort marimba);
- imzad (eensnarig, gebogen instrument van kalebas, door Touareg vrouwen bespeeld).
Maar de deelnemers maken ook gebruik van de elektrische gitaar. Op het podium vallen ze in bij elkaars liederen en vermengen zich de verschillende talen.
Het ensemble Desert Blues combineert traditionele klanken met hedendaagse muziek. Op elk concert is voelbaar met welk enthousiasme ze de muziek in het hedendaagse Mali nieuw leven in blazen.
  • Gespeelde muziek: 'Woulaba', uit het album Baro (2001); 
  • Musici: Habib Koité & Bamada.




vrijdag 8 april 2016

Vijlens dagboek (4)

Onze huisbioscoop. Vandaag een bloedstollende Wallander...

Dag verjaagt nacht

Wie ben ik om de loop van de sterren te wijzigen
ik schouw slechts hun ontzagwekkende schoonheid,
bevroed de peilloze diepte van hun materie.


Dingen die me gebeuren

Ik ben niet meer dan een opening in het universum
waardoorheen gij het peillood van de eeuwigheid neerlaat
en ziet dat het goed is.



"Voor Europeanen, staat Timboektoe te boek als de meest afgelegen plek ter wereld. Maar in tijd van Leo Africanus was het een van de grootste ontmoetingsplekken in de geschiedenis."
Deze BBC documentaire gaat over het leven van al-Hasan ibn Mohammed al-Fasi, beter bekend als Leo Africanus (ca. 1494 - ca. 1554). Hij was een Moors diplomaat, die opgroeide in Marokko en na een ontvoering door zeerovers aan het hof van paus Leo X terechtkwam. Hij is vooral bekend door zijn Descrittione dell’Africa, waarin hij onder meer verhaalt over zijn bezoeken aan Timboektoe.

All the way to Timbuktu

Timboektoe werd in het begin van de 12e eeuw een permanente nederzetting. Na een verlegging van handelsroutes, bloeide in de stad een handel in zout, goud, ivoor en slaven op.
In het begin van de 14e eeuw werd Timboektoe deel van het Malinese Rijk. In 1468 werd de stad, na een korte overheersing door Toeareg stammen, ingelijfd bij het zich langs de rivier de Niger uitstrekkende Songhai Rijk, wat haar Gouden Eeuw inluidde.
Daar kwam in 1591 een einde aan, toen een Marokkaanse leger de Songhai versloeg, dankzij de inzet van Vlaamse en Spaanse musketiers - Al-Ruma, 'schieters', in de plaatselijke taal.
De invallers bleven er achter en werden de nieuwe heersende klasse, de Arma (verbastering van 'Al-Ruma'), die na 1612 onafhankelijk werd van de Marokkaanse sultan. Maar de gouden eeuw van de stad was voorbij en er volgde een lange periode van verval, die duurde tot aan de Franse overname in 1893. In 1960 werd Timboektoe deel van de huidige Republiek Mali.
De stad is op dit moment verarmd en lijdt onder de woestijnvorming. Na de inval van Toeareg rebellen in 2012 - zich sierend onder de naam Ansar Dine, 'defenders of the faith' - werden een aantal historische tomben vernield.

In haar Gouden Eeuw ontstond in Timboektoe een omvangrijke handel in boeken, door de aanwezigheid van talrijke islamitische geleerden en het uitgebreide handelsnetwerk. In combinatie met de campus van de Sankore Madrasah - de islamitische universiteit - maakte dit Timboektoe tot een wetenschappelijk centrum in Afrika.
De verhalen van Leo Africanus leidden in Europa tot allerhande speculatie, waarna de reputatie van de stad verschoof van 'rijk' naar 'mysterieus'. Zo verwerd de naam 'Timboektoe' in de westerse cultuur tot een synoniem voor een verre en bizarre plek.




woensdag 6 april 2016

Vijlens dagboek (3)

Gisteren een warme wafel met slagroom en warme kersen in Grand-cafe ZeRa.

De vorige avond

Na een druilerige dag
was het uitzicht tegen de avond
als herboren.
Een schoongewassen lucht,
zon boven frisgroene velden,
een blauwwitte schildering
van de hemelse aquarellist.
Stipjes bewegen langs de weg in de verte,
met de boodschap dat alles nog hetzelfde is.
Waar verdienen we het toch aan
dat we elke dag vernieuwd worden?

De volgende ochtend

Op zoek naar
de verste verte
de diepste stilte
de mooiste natuur
was er
die oogstrelende zonsopgang
het suizen van de stilte in de oren
tot niets verplichtende schoonheid -
het is er al, waarnaar ben je op zoek?



  • Album van de dag: Folila, 2012
  • Musici: Amadou and Mariam


maandag 4 april 2016

Vijlens dagboek (2)

De eerste wandeling. Klaaske: "Voor deze paadjes ben ik hier gekomen."

"...dat je voor jezelf ziet dat bewustwording eigenlijk de enige zin is dat we op aarde zijn. Dat we tot bewustzijn komen, niet dat we goede dingen doen of dat we een doel bereiken of wat dan ook, maar dat we tot bewustzijn komen, in onze situatie. Daarmee vervallen alle regels, alle voorschriften, alle voorbeelden. Jij moet je bewust worden."
Maarten Houtman: De werkelijkheid begint bij voor jezelf zorgen, sessie december 1999

...datzelfde paadje wordt ook gebruikt door racefietsers. Dit is Limburg...

Dronken van het Limburgse landschap ...

Vanaf het terras [klik om te vergroten]

... en van het shaken op de muziek van het album Melos (2008), met Anja Lechner, cello, Vassilis Strabropoulos, piano, en U.T. Gandhi, slagwerk.‎
NB Het album als geheel was op YouTube niet te vinden, daarom hierbij de prachtige titelsong.





zaterdag 2 april 2016

Vijlens dagboek (1)


Wandelend langs de dreven, viel me in dat je niet kunt waarnemen zolang je geest iets wil. Dan wordt alles wat je meent te zien, vertekend door je streven.
Als je op je ademhaling probeert te letten, merk je al gauw dat je er iets mee wilt doen. Je wilt haar dieper laten worden of meer beneden laten komen - en merkt dat je haar alleen maar verstoort. Je doet iets, terwijl het de kunst is om niet te doen.

Uitzicht vanaf het terras

Uitzicht vanaf het terras bij nacht. Het wachten is op de sterren...

  • Album van de dag: Birds Requiem, 2013
  • Musici: Dhafer Youssef, zang; Hüsnü Senlendirici, klarinet; Aytaç Dogan, kanun; Nils Petter Molvaer, trompet; Eivind Aarset, guitaar; Kristjan Randalu, piano; Phil Donkin, contrabas; Chander Sardjoe, drums.

 

zaterdag 26 maart 2016

Hamza El Din, Oud Music from Nubia

  • Muziek van de week: 'I Remember'
  • Album: Escalay (The Water Wheel), 1971
  • Musicus: Hamza El Din, voice and oud



Hamza El Din (1929-2006) - die ik via onze Texelse zen-vriendin Jeltje Musch leerde kennen - over zijn jeugd:
“Nubia is a region of northeast Africa situated along the Nile in both southern Egypt (south of Aswan) and northern Sudan. Toshka, the village in which I was born and spent my early years, is in Egyptian Nubia, near the village of Abu Simbel, where the famous temples of Ramesses II were located prior to their being moved during the construction of the Aswandam. As a boy I was sent to live with my father in Cairo, where I studied oud and began my musical career.”
In de jaren 70 emigreerde Hamza El Din naar de Verenigde Staten, waar hij een cultstatus verwierf als pionier van de 'wereld-muziek', met zijn albums Escalay en Eclipse. Verder doceerde hij er ethnomusicologie en trad op, o.a. met de Grateful Dead en het Kronos Quartet. In de jaren 80 verbleef hij in Japan, om een vergelijkende studie te maken tussen de Arabische oud en de Japanse biwa.
De New York Times schreef indertijd over hem:
Music doesn't get much starker than the songs of the Nubian musician Hamza El Din  .... He is a virtuoso, but one who uses his technique toward clarity rather than display.


Dat is precies wat Hamza El Din's muziek zo indringend en fascinerend maakt, hij wil niet 'amuseren', niet 'entertainen', zijn muziek komt uit de diepe lagen van een oeroude traditie tot ons.
Maar, “Hamza El Din doet meer dan de vlam van een traditie simpel levend houden. Wat speciaal is aan zijn werk is de volledige beheersing van de technische mogelijkheden van de oud, gecombineerd met nieuwe muzikale patronen en ideeën, die de vocale muziek en drum-traditie van het traditionele Nubië ontstijgen.” [Nonesuch]

Dat is ook hoe het die beide hedendaagse, Tunesische oud spelers, Anouar Brahem en Dhafer Youssef, verging, die het amalgaan van Oosterse en Westerse tradities tot een thrill maakten voor het gehoor...





zondag 13 maart 2016

"African Soul" voor het venster

  • Muziek van de week: 'Yama'
  • Album: Joko From Village To Town, 2000
  • Musici: Youssou N'Dour et Le Super Etoile de Dakar



Oktober 1987. Een in een berg uitgehouwen openlucht amfitheater, met uitzicht op de twinkelende lichtjes van nachtelijk Athene. Duizenden mensen die uit hun dak gaan voor een jonge Senegalese zanger, waar ze kort tevoren nog nooit van gehoord hadden. Hoofdact artiest Peter Gabriel komt het toneel op om hem te introduceren: "Youssou N'Dour!" - net 28, maar al een grote ster in West-Afrika.

Is dit nu 'Afrikaanse muziek'?
Het is duidelijk dat de ruggengraat van Afrikaanse muziek wordt gevormd door de ritmiek. In de uitvoering draait het om slaginstrumenten - met de tam-tam speler van oudsher in zijn traditioneel ceremoniële functie.
In onze contreien kenden we de tamboer als publieke figuur, die werd ingeschakeld als omroeper en als begeleider van begrafenissen. Dichtte Bilderdijk niet:
‘Befloerste trom noch rouwgebrom ga romm'lende om voor mijn gebeente.’
Omdat ik als weiger-officier tot tamboer bij het korps Limburgse Jagers werd gebombardeerd, heb ik met schuivende pas en omfloerste trom een aantal begrafenissen mogen doen - al was het dan geen oorlog, het zijn toch ruwe spelletjes die daar worden gespeeld.
Zo'n muzikaal ceremonieel maakt diepe indruk, zeker als de 'last post' van de klaroenspeler klinkt.
Toch lijkt de impact van de muzikale ceremonie in Afrika oneindig veel groter te zijn - ligt in haar ritmiek niet de trillende energie van het universum verscholen?

Tijdens mijn jaren als weekend-suppoost in Het Tropenmuseum - een studentenbaantje dat een living werd - had ik het voorrecht de Ghanese drummer Kofi Ayivor te leren kennen. Hij gaf daar achter het glas van de muziekstudio elke zondag een 'class' Afrikaans drummen - wat soms uitliep in een demonstratie buiten bij de ingang. Kofi vertegenwoordigde voor mij een wereld die me mateloos intrigeerde. Maar het eerste wat hij me vertelde was dat hij uit Stadskanaal kwam...
Natuurlijk praatte hij daar met humor over, maar ik hoorde ook warmte in zijn stem. Pas later heb ik begrepen dat hij, na jaren van omzwervingen over de hele wereld - met de legendarisch Afro-rockband Osibisa, als 'muzikaal assistent' van Ingmar Bergman, als begeleider van een Iraakse buikdanseres - met zijn gezin daar in de Hollandse polder neergestreken was en eindelijk rust gevonden had.

Maar de mooiste momenten die ik met Kofi beleefde waren als hij als straatmuzikant voor het Amsterdamse Centraal Station speelde. Hij zat daar avond aan avond, zijn trommel werd regelmatig door de politie in beslag genomen. Dan moest hij weer naar het bureau om hem op te halen. Natuurlijk kankerde hij daarover. Maar toch, wat voelde hij zich daar happy op dat plein...
Er waren dagen dat van verre de klanken van zijn drum onze woonboot aan de Binnenkant binnenwoeien. Dat had een magische uitwerking op me, ik toog dan naar het station en trof hem daar, temidden van een kring toehoorders of op z'n eentje trommelend.
Ik las Kofi's memoires - heel interessant als je belangstelt in de traditionele Afrikaanse muziekcultuur - op de website 'Zeeburg Nieuws', of all places. Daarin zegt hij over die tijd het volgende:
"And it turned out to be the best experience of my whole life. Playing in the street. Which I never did before. I had played on all the big stages of the world - in Madison Square Garden with Osibisa, for example - but the Central Station was the best stage I've ever been on. The most critical stage I have ever been on, playing alone without a guitar player, bass player, or drummer, trying to convince people that rhythm is just as important as chords and progressions, that rhythms are feeling. Some people say, "Oh that's a nice rhythm but that's not music!" But good rhythm is feeling rhythm. That's why I was on the street. Playing alone and researching the kinds of rhythms people react to, the kinds of beats they feel and the kinds of beats they hear. To me the street is a laboratory where I make all the songs and rhythms that come to me. Rhythms come from my watching people. Their reactions. How they walk. Most people are kind of one, two, one, two. But a guy who was passing walked kind of majestically, you know, so I said this is nice, maybe I should try to play something for it."
Ben ik blij dat ik daar iets van heb mogen proeven...

Kofi heeft me één keer gevraagd waarom ik geen les bij hem zou nemen. Maar dat bleek een station te ver. Ik merkte de weerstand die het in me opriep, al was het alleen al vanwege de types die zijn 'classes' bevolkten... Hij van zijn kant zag mij ook als 'custodian', zeg maar van dezelfde type als de agentjes die hem pestten...
Zo bleef er een afstand bestaan.

Ik zag pas op zijn Facebook dat Kofi Ayivor (2746 vrienden) nu het Christendom van de Ghanese diaspora belijdt - zoals de één generatie jongere Youssou N'Dour in zijn album 'Egypt' (uit 2004) teruggaat naar zijn Islamitische wortels. De Afrikaanse identiteit is gecompliceerd, met al zijn uitheemse invloeden...

Tot slot dan een video van die heel andere Youssou N'Dour, in het nummer 'Touba'.
Touba is een stad in centraal Senegal, qua bewonersaantal de tweede na Dakar. Het is de heilige stad van het Mouridisme, een soefi orde wier stichter, Sheik Aamadu Bàmba Mbàkke, er begraven ligt. Naast zijn tombe staat een grote moskee, die in 1963 voltooid werd. Jaarlijks vindt er een pelgrimage plaats, waaraan miljoenen deelnemen - zie de beelden in de video:






zaterdag 5 maart 2016

Kemal Dinç - Bağlama in de lage landen

  • Muziek van de week: 'Intertwining melodies'
  • Album: Kula Kulluk Yakisir Mi ("Hoe onbetamelijk is het voor een ieder om slaafs te volgen"), live, 2013
  • Musici: Kayhan Kalhor, kamancheh, en Erdal Erzincan, bağlama.We kwamen beide musici hier eerder tegen met het album The Wind, uit 2004. Hun samenwerking stamt uit die tijd.
Hoewel de spelers uitgaan van traditionele Perzische en Turkse volksliederen, ontwikkelt de muziek zich allengs tot een intuïtief samenspel met grote emotionele lading.



Omdat over Kalhor en zijn kamancheh eerder gesproken hebben, nu wat aandacht voor de bağlama, met als solo-vertolker Kemal Dinç, die in Nederland woont en werkt.
Dinç is verbonden aan de afdeling Turkish, Anatolian/Ottoman music van de Codarts University of the Arts Rotterdam, waar Kudsi Ergüner - zie 14 januari - artistiek leider is! Voor de afdeling Indian music is dat de beroemde fluitspeler Hariprasad Chaurasia!.

De bağlama (of saz) is een muziekinstrument uit de luit-familie, evenals de oud. Maar waar de oud twaalf snaren heeft, heeft de bağlama er slechts drie.
Op onderstaande video, opgenomen in de oerhollandse omgeving van een kerk, is de speelwijze van de bağlama glashelder te zien, aan de hand van de trefzekere handen van Dinç.

Soms zingt Dinç ook, waarbij hij zichzelf prachtig begeleidt: https://youtu.be/WOBPvi7LbvE

donderdag 18 februari 2016

Vassilis Tsabropoulos - Gift of Dreams



Gift of Dreams, de shake-muziek van gisteren, van de cd 'Melos' van Anja Lechner en Vassilis Tsabropoulos, is in oktober 2015 ook gedraaid. Prachtige muziek, dus geen bezwaar. Bovendien vond ik er nu een video bij met beelden die ik jullie niet wilde onthouden.

Terwijl ik er gisteren naar keek, kwamen bij mij uit het niets flarden uit 1q84 boven, de fascinerende trilogie van Haruki Murakami, die ik alweer zo'n jaar geleden voor de laatste keer las.
De wereld die in de roman van Murakami opgeroepen wordt lijkt alledaags, maar vertoont van meet af aan 'vreemde' trekjes, als in een droom. De hoofdpersoon Aomame lijkt in een parallelle wereld terecht te komen, waar de maan een grote rol in speelt. 
Murakami wordt niet voor niets een 'magisch-realist' genoemd.

Dan is het toch heel bijzonder dat ik, toen ik die avond de trap opliep naar onze 'huiskamer zen', Helena - die met ons meeliep naar boven - hoorde zeggen: "Ik heb net 1q84 uit!"
Wat een bijzonder toeval... Alsof die trap je naar een parallelle wereld voert...
Dit magisch denken - wat meestal wat denigrerend als een 'ontwikkelingsstadium' van het kind wordt beschreven - is het bewustzijn van onze droomwereld. Maar is wat wij 'de werkelijkheid' noemen, wel zoveel anders?
We are such stuff as dreams are made on and our little life is rounded with a sleep.
Deze aangrijpende observatie uit The Tempest van William Shakespeare komt uit de mond van ... een magiër. Gerrit Komrij geeft deze mooie vertaling:
Uit louter dromenstof
Zijn wij gemaakt – wat ons is toegemeten
Ligt in een zee van slaap.
Toen bij mij de droomsluizen eenmaal opengingen, kwam ik natuurlijk van alles tegen op het web. Zoals de compositie Sleep van de Engelse componist Max Richter.
Richter stelde zich de vraag: ‘Kun je muziek beluisteren in je slaap?’ Het resultaat was een compositie van acht uur - we brengen tenslotte een derde van ons leven door in slaap... Zoals Richter het beschrijft: "...dat wonderlijke deel van ons leven, een toestand van schijndood, een bestaan tussen zijn en niet-zijn." Voor hemzelf is dat de plek waar zijn muziek zich vormt. "Ik zie componeren als dagdromen," zegt hij.

Sleep kun je downloaden via iTunes, maar er is ook één uur op cd gezet.
Van verschillende fragmenten van het werk zijn video's gemaakt, met prachtige, droomachtige beelden achter de muziek. Daarvan heb ik de onderstaande uitgezocht - alleen al de moeite waard vanwege de fascinerende, haarscherpe beelden van ... de maan:

 

Als je meer wilt horen van Sleep, deze video is ook prachtig: https://youtu.be/8dvpT0hA0Lk




zondag 24 januari 2016

De huilende paarden van Achilles

Henri Regnault, Automedon with the Horses of Achilles, 1868. Museum Boston
[klik om te vergroten]

Homerus' Ilias, het grote epos waarmee de Westerse literatuur een aanvang neemt, is vol van oorlog. Maar het is, net als de Mahabharata, óók een religieus boek, waarin de goden meespelen en het lot van de mens bepalen.
De oorlog draait eigenlijk om twee vrouwen. De ene is de 'goddelijk mooie' Helena, door de Trojaan Paris geschaakt, waarmee de strijd tussen het verbond van Grieken onder Agamemnon en de Trojanen, onder Hektor, begint - en zich tien jaar lang voortsleept. De andere vrouw, Briséïs met-de-bekoorlijke-wangen, 'oorlogsbuit' van de Griekse held Achilles, wordt hem door aanvoerder Agamemnon afgepakt, wat tot de wrok van Achilles en tweespalt onder de geallieerden leidt.

Keerpunt in de strijd tussen de 'paardenfokkende' Trojanen en de Achaiërs is de dood van Patroclos, hartsvriend van Achilles, die zich liet vermurwen toch mee te vechten. Hij trekt ten strijde in wapenuitrusting en met de strijdkar van Achilles, waarvoor de onsterfelijke paarden Xánthos en Bálios gespannen waren - zonen van de windgod Zefyros en de harpij Podarge.
Onderstaande ontroerende scene, waarin de paarden huilen om de dood van Patroclos, was voor mij het hoogtepunt van de Ilias (tekst in de nieuwe bewerking van Imme Dros):

Naast het strijdperk vergoten de paarden van Aiakos' kleinzoon
bittere tranen sinds zij hoorden dat Patroklos in het
stof lag, gedood door de handen van mannenvernietiger Hektor.
Hoe vaak Automedon, fiere zoon van Diores, ze ook een
snelle tik met de zweep gaf, hoe vaak hij ze met een zoet lijntje
of met dreigende woorden ook weer op gang wilde brengen,
allebei weigerden zij naar de schepen te gaan aan de brede
Hellespont, of naar het slagveld waar de Achaiërs nog vochten.

Stokstijf bleven ze staan als een standbeeld dat op de grafterp 
staat van een dode, van een man of een vrouw, even roerloos
stonden ze voor de stralend mooie strijdkar, de hoofden
diep naar de aarde gebogen. Van hun oogleden gleden
steeds hete tranen op de grond neer terwijl ze rouwden
om het gemis van hun wagenmenner; hun welige manen,
neerglijdend onder het juk langs de zijkussens, raakten bezoedeld.

Kronoszoon Zeus kreeg erbarmen toen hij de paarden zag huilen,
en hij schudde zijn hoofd terwijl hij zacht bij zichzelf zei:
"Ach, arme dieren, waarom gaven wij jullie, die eeuwig
jong en onsterfelijk zijn, aan Peleus, een sterflijke koning,
om ongelukkig te zijn bij diepongelukkige mensen?
Want er bestaat nu eenmaal niets ongelukkigers dan de
mens van alles wat er op aarde ademt en rondkruipt."

Het verhaal van het 'Trojaanse paard', waar ik de Ilias lezend naar uitzag, blijkt overigens niet daarin, maar in Homerus' Odysseus voor te komen.

Nu naar de andere kant van de aarde...

Het paard staat in hoog aanzien in Mongolië [klik om te vergroten]

Een ander land waar paarden tot op de dag van vandaag een goddelijke status hebben, is Mongolië. Ik bezocht het in 2010, na een reis van drie dagen met de Trans-Siberië Expres, die ik overleefde 'riding the train' - shakend in het gangpad, terwijl de trein onder m'n voeten danste.
Op een negendaagse rondreis per 'steppenbusje' zagen we temidden van de oneindige vlakten regelmatig kuddes paarden, en ruiters die als gebeiteld op hun rijdier zaten.

Tijdens een verblijf in een ger - een Mongoolse nomadentent - kregen we een concert voorgeschoteld door een rondreizend muziekgezelschap. Ik bewoog enthousiast mee op de muziek, die ongeveer zo klonk (let ook op de paardenkoppen in de krul van de strijkinstrumenten):




zondag 17 januari 2016

Auto-foetussen op sterk water - op atelierbezoek in Rotterdam

Zijn wetenschap en techniek een samenzwering van de mens - als ik sommigen mag geloven: van de man ;-) - tegen de natuur?
Kunstcriticus Anne Berk, in wier gevolg ik me gisteren weer eens voegde, heeft daar een heel andere visie op: de cultuur - en dus ook de techniek, en onze steden en snelwegen - zijn onderdeel van de natuur, zoals een termietenheuvel dat is. Bij de mens is alleen het probleem dat hij door zijn object love (tevens titel van een beoogde tentoonstelling van Anne over dit thema) zich dusdanig heeft overgeleverd aan zijn scheppingen, dat die de heerschappij dreigen over te nemen.
Het is een oud thema, dat onder andere tot uitdrukking gebracht wordt in het werk van Thomas Bayrle, waar op de dOCUMENTA (13) een hele hal aan gewijd was - zie onderstaande video met een gesprek-met-beelden over zijn werk:



De Rotterdamse kunstenaar in wiens atelier we op bezoek gingen, Olaf Mooij, is geen autodidact - hij was een jaargenoot van José op de academie - maar wel verandert alles wat hij aanraakt in auto. Tot de prachtige, gelei-achtige 'auto-foetussen' aan toe - fantastische vormen, in allerlei stadia van ontwikkeling, die op olie in glazen potten op de tafel stonden waaromheen we ons hadden geschaard.

Olaf Mooij, Auto's op sterk water [klik om te vergroten]

Toch bleek Mooij meer een knutselaar te zijn dan de conceptuele kunstenaar die bij het verhaal paste. Toen we, op zoek naar zijn atelier, koukleumend in de hagel op dat bedrijfsterrein in de Rotterdamse havens stonden, konden we aan een aantal uitbundig opgesierde sloopauto's die langs de straat stonden, al zien dat we daar ergens moesten zijn. Gelukkig was een telefoontje voldoende om Olaf met een arm vol paraplu's naar buiten te doen snellen - een praktische geest én een hartelijk gastheer.

Overigens, op zoek naar een openbaar vervoer routing op Google Maps, kreeg ik de mededeling 'We kunnen geen OV-route berekenen'. Dus dat werd de auto.

Maar mensen, laat u niet bedriegen, dit is immers een muziekblog. Dit hele praatje was alleen maar een opmaat tot het nummer 'Al Hallaj' uit het album Electric Sufi - ook die moeten met hun tijd meegaan - van Dhafer Youssef:





donderdag 14 januari 2016

Kudsi Erguner - Vals



Om naar te luisteren: de 'Vals' uit Sufiyan van het Ensemble Kudsi Erguner, waar we gisteren in de huiskamergroep op geshaket hebben. Inderdaad, betoverende muziek...
Ook de rest van de Cd is absoluut de moeite waard ;-)

Foto Ingrid Bakker [klik om te vergroten]

Ingrid Bakker was verleden week bij een uitvoering met draaiende Derwisjen van het Konya Turkish Sufi Music Ensemble in Utrecht, waar ze bovenstaande foto maakte. Ze vond de sfeer die werd opgeroepen indrukwekkend.
En kijk aan, er stond al een flits uit deze 'sema ceremonie' op YouTube (de tweede datum die vermeld staat - 7 januari 2015 - zal een abuis zijn):



Een kleine zoektocht op het web leerde me, dat het Konya Turkish Sufi Music Ensemble het huisensemble is van het Konya International Mystic Music Festival, dat sinds 2008 jaarlijks plaatsvindt in de Turkse stad Konya, rond de geboortedag van Jalal ad-Din Rumi, de stichter van de Mevlevi Orde van de draaiende Derwisjen - die voor ons als 'dervishes tremblant' toch een bron van grote inspiratie zijn.

Intussen ben ik reuze blij het Mistic Music Festival ontdekt te hebben, dat weliswaar onder toezicht staat van 'Konya Provincial Directorate of Culture and Tourism', maar hoe dan ook een indrukkend programma heeft (waaronder een optreden van Rabbi Haim Look).



zaterdag 9 januari 2016

The Silk Road Ensemble: 'My Lethe Story' by Cristina Pato

Afgelopen woensdag hoorden we in onze huiskamergroep de prachtige muziek van Ascending Bird, de mythe van de vogel die opstijgt naar de hemel en herboren wordt in het vuur van de zon, waar het op dit blog al eens over is gegaan (heel erg de moeite waard om nog eens te bekijken en beluisteren!!).

[klik om te vergroten]

Nu dan aandacht voor een ander werk van The Silk Road Ensemble, My Lethe Story, voor verteller, strijktrio, klarinet, piano and slagwerk.
In dit overrompelend mooie werk vertelt de Galicische Gaita (doedelzak) speelster Cristina Pato het verhaal van het geheugenverlies van haar moeder, middels de metafoor van de Rivier van de Vergetelheid Lethe uit de Griekse mythologie.
In samenspel met musici van het Ensemble - onder wie de Syrische klarinettist Kinan Azmeh - is Pato de verteller, ze speelt piano en laat ook even het vlammende geluid van haar Gaita horen.

Het kan zijn dat het mijn luisteren van de afgelopen nacht was, maar ik heb zelden muziek gehoord die zó intens in het moment is - en dat twintig minuten lang...

De Lethe (een begrip dat terugkeert in 'lethargie', en in het Griekse 'alètheia' - waarheid - als toestand waarin je niet maft) is een van de vijf rivieren van de Hades, de onderwereld bij de Grieken, waaruit de doden drinken om hun aardse leven te vergeten - volgens Vergilius' Aeneas is reïncarnatie alleen mogelijk wanneer het geheugen is gewist.

Ik heb geprobeerd de Engelse tekst die Cristina Pato uitspreekt op het web te achterhalen, maar dat lukte niet, jammer. Misschien zijn er onder jullie die het verstaan. Maar de stem is hier ook een fenomenaal instrument, wat misschien door de klarinet wordt geëvenaard - zei de voormalige amateur.

Ik wens je een intens luistergenot toe!



Klik na de start op 'YouTube' om de video op volledig scherm te bekijken